Đêm đầu tiên thức trắng vì con sốt
Có một loại mệt mà người ngoài nghề y ít khi hiểu: mệt của người biết quá rõ điều gì đang xảy ra, nhưng vẫn bất lực trước sự mong manh của một sinh linh bé nhỏ. Tôi nghe Xuân Dương kể về những đêm đầu tiên con sốt cao, nghẹt mũi, thở khò khè, và anh ngồi bên giường rất lâu – không với tư cách bác sĩ, mà là một người cha.
Chính trong những đêm như vậy, nghề y với anh đổi hình dạng. Nó không còn là kiến thức, không còn là phác đồ. Nó trở thành một câu hỏi rất thật: nếu là con mình, mình cần điều gì nhất?
Trước khi là bác sĩ, anh là một người cha
Xuân Dương nói rằng, trước khi khám bệnh cho trẻ, anh khám nỗi lo của cha mẹ. Câu nói đó không phải khẩu hiệu. Nó đến từ trải nghiệm cá nhân. Anh hiểu cảm giác bối rối khi con ho kéo dài. Hiểu sự sợ hãi khi con sốt nhưng không biết khi nào cần can thiệp, khi nào nên chờ. Và hiểu nỗi bất lực rất sâu của những người làm cha mẹ lần đầu.
Có lẽ vì vậy mà khi ngồi trước anh, phụ huynh thường nói nhiều hơn mức cần thiết. Họ kể cả những điều không nằm trong triệu chứng: sự mệt mỏi, căng thẳng, mất ngủ. Xuân Dương không ngắt lời. Anh nghe, như một người từng ở đúng vị trí đó.
Những ca “tưởng nhỏ” nhưng không hề nhỏ
Tai mũi họng nhi khoa là một lĩnh vực dễ bị xem nhẹ. Viêm mũi, viêm họng, viêm VA – những cái tên nghe quen đến mức nhiều người coi đó là chuyện phải chấp nhận. Nhưng Xuân Dương thì không.
Anh nhìn thấy chuỗi hệ quả phía sau: nghẹt mũi dẫn đến ngủ kém, ngủ kém dẫn đến mệt mỏi, mệt mỏi dẫn đến biếng ăn, rồi miễn dịch yếu đi và vòng lặp tái phát bắt đầu. Điều anh quan tâm không phải là “đợt này khỏi chưa”, mà là đứa trẻ đó đang được chăm sóc trong một hệ thống như thế nào.
Và khi đã nhìn như vậy, anh không thể làm nghề theo cách cũ.
Không chỉ chữa bệnh, mà giữ cho con được lớn lên trọn vẹn
Xuân Dương thường nói rằng, một đứa trẻ khỏe không phải là đứa trẻ ít ốm. Mà là đứa trẻ ăn được, ngủ được, chơi được, học được và vui được. Cách anh làm nghề xoay quanh điều đó.
Trong mỗi buổi tư vấn, ngoài thuốc men, luôn có rất nhiều câu hỏi về sinh hoạt, dinh dưỡng, giấc ngủ, môi trường sống. Anh giải thích kỹ đến mức nhiều người tưởng là “dài dòng”. Nhưng tôi hiểu, đó là sự kiên nhẫn của người không muốn quay lại gặp bệnh nhân trong cùng một vòng lặp.
Sự kiên nhẫn mà không phải bác sĩ nào cũng có
Tôi từng ngồi cạnh Xuân Dương trong một buổi tư vấn online kéo dài gần một tiếng. Một đứa trẻ ở tỉnh xa, bệnh không quá nặng, nhưng gia đình thì hoang mang. Anh không cắt ngắn. Không đẩy nhanh. Anh đi từng bước, như vẽ một bản đồ cho cha mẹ: khi nào theo dõi, khi nào xử trí, khi nào cần đưa trẻ đi khám trực tiếp.
Lúc kết thúc, người mẹ nói một câu rất đơn giản: “Em thấy yên tâm rồi.” Tôi nghĩ, với Xuân Dương, đó là kết quả đủ đầy nhất của một buổi làm việc.
Khác biệt trong cách nhìn về “online”
Nhiều bác sĩ coi online là kênh mở rộng. Với Xuân Dương, online là trách nhiệm. Anh nghĩ đến những gia đình ở xa, thiếu điều kiện tiếp cận bác sĩ chuyên khoa, nhưng lại thừa lo lắng và thông tin sai lệch.
Anh chọn bước lên không gian đó không phải để nổi tiếng, mà để làm một việc rất cụ thể: giúp cha mẹ có một la bàn. Để họ không phải mò mẫm giữa hàng trăm lời khuyên mâu thuẫn.
Khi một bác sĩ bước vào kinh doanh
Xuân Dương không giấu việc mình từng sốc khi bước vào thế giới marketing và bán hàng. Anh xuất phát từ chuyên môn, nên ban đầu rất ngại những khái niệm đó. Nhưng rồi anh nhận ra một sự thật không dễ chấp nhận: nếu không biết cách truyền thông đúng, những người cần mình nhất có thể sẽ không bao giờ tìm thấy mình.
Điều tôi tôn trọng ở anh là cách anh học. Không đổ lỗi. Không né tránh. Anh học để hiểu rằng, nếu làm đúng, marketing không phải là lừa dối, mà là giúp người khác ra quyết định tốt hơn.
Gia đình – nền tảng để không đi chệch
Có những giai đoạn rất mệt, Xuân Dương nói rằng thứ giữ anh lại không phải là tham vọng, mà là gia đình. Hai cô con gái nhỏ, một mái nhà đủ yên, và những giá trị được giữ nhất quán giữa lời nói và việc làm.
Tôi thấy ở anh một sự vững vàng hiếm có: không phải vì không gặp khó, mà vì luôn có điểm tựa để quay về. Và điều đó phản chiếu rất rõ trong cách anh làm nghề – không cực đoan, không chạy theo đám đông.
Viết về Xuân Dương, tôi nhìn lại chính mình
Tôi và Xuân Dương làm hai lĩnh vực khác nhau. Anh làm với trẻ nhỏ. Tôi làm với người trưởng thành. Nhưng có một điểm giao nhau rất rõ: chúng tôi đều làm việc với nỗi lo của người khác, chứ không chỉ với bệnh lý.
Viết về anh, tôi tự hỏi lại mình: mình đã đủ kiên nhẫn chưa, đã giải thích đủ kỹ chưa, đã nhìn bệnh nhân như một hệ thống hay chưa. Có những người bạn khiến ta không cần thay đổi hướng đi, nhưng buộc ta phải điều chỉnh nhịp.
Xuân Dương là một người như vậy.
Một người bạn trong hành trình làm nghề tử tế
Tôi không viết về Xuân Dương để kể câu chuyện thành công. Tôi viết để giữ lại hình ảnh của một người chọn làm nghề y từ vị trí rất người: vị trí của một người cha, một người chồng, và một bác sĩ không chấp nhận sự hời hợt.
Trong dự án “Bạn Bè Tôi”, mỗi người bạn là một tấm gương phản chiếu. Nhìn Xuân Dương, tôi thấy rõ hơn lý do mình chọn ở lại với nghề: không phải để nhanh, mà để đủ; không phải để nhiều, mà để đúng.
Và có lẽ, đó là điều quan trọng nhất để đi đường dài.