Tôi là một bác sỹ nha khoa. Hơn mười lăm năm nay, công việc của tôi xoay quanh chiếc ghế nha, chiếc máy CT và những ca điều trị. Nghe thì chẳng liên quan gì đến câu cá hay làm bánh sinh nhật. Vậy mà gần đây, câu chuyện của một người bạn — anh Phan Thanh Vỹ, một doanh nhân trẻ ở Quảng Nam — lại khiến tôi ngồi lặng đi một lúc. Không phải vì anh kiếm được bao nhiêu, mà vì cách anh làm nghề giống một cách kỳ lạ với điều tôi vẫn theo đuổi trong phòng khám của mình.
Tôi viết bài này không phải để “PR” cho ai. Tôi viết vì có những bài học, dù đến từ một lĩnh vực hoàn toàn khác, vẫn soi rọi đúng vào nghề của mình. Và biết đâu, nó cũng soi rọi vào nghề của bạn.
Từ đam mê đến một thương hiệu — chuyện tôi thấy mình trong đó
Vỹ là một người mê câu lure biển (câu bằng mồi giả). Nhưng thay vì dừng lại ở sở thích cuối tuần, anh tự tay xây một thương hiệu mồi câu của riêng mình: STRYKA Fishing. Anh tự nghiên cứu sản phẩm, tự dựng website, tự làm nội dung, với một mục tiêu rất rõ — đưa STRYKA thành thương hiệu mồi lure câu biển hàng đầu Việt Nam.
Điều khiến tôi gật gù là cách anh làm: kiên quyết làm thật, không dùng đánh giá ảo, không bằng chứng giả, chỉ kể lại những chuyến câu thật của chính mình.
Tôi hiểu cảm giác đó. Hồi nhỏ tôi bị gọi là “thằng béo”, chạy 500 mét đã sóc hông, ai cũng bảo tôi không có tố chất thể thao. Thế rồi tôi tập chạy — 5 km, rồi 21 km, rồi sau một năm là full marathon 42 km, và cuối cùng là hoàn thành Iron Man 70.3. Không phải vì tôi có năng khiếu. Mà vì tôi tin một câu: yếu kém không đáng sợ, bỏ cuộc mới đáng sợ. Đam mê chỉ thật sự trở thành cái gì đó khi ta làm nó một cách nghiêm túc và bền bỉ — dù là chạy bộ, làm mồi câu, hay điều trị một chiếc răng.
“Biến khách hàng thành fan” — câu nói tôi ước mình nghĩ ra sớm hơn
Triết lý kinh doanh của Vỹ gói gọn trong một câu: “biến khách hàng thành fan cuồng nhiệt”. Với anh, khách không chỉ mua một sản phẩm, họ mua cả trải nghiệm và cảm xúc. Câu này thể hiện rõ nhất ở chuỗi tiệm bánh sinh nhật GATOBA mà anh gây dựng, với một câu đã thành kim chỉ nam:
“Khách không mua cái bánh — khách mua khoảnh khắc thổi nến của người họ thương.”
Đọc tới đây tôi giật mình, vì trong nha khoa tôi vẫn nói với các bạn bác sỹ trẻ một điều gần như y hệt: bệnh nhân không đến để mua một chiếc răng. Họ đến để dám cười, dám nói, dám bước ra thế giới với sự tự tin của chính mình.
Tôi nhớ một ca cách đây hơn mười năm. Một bệnh nhân đến nhổ răng — một thủ thuật tưởng đơn giản, nhưng chân răng lại lọt vào xoang hàm, một tai biến mà bác sỹ nào cũng sợ. Lúc đó tôi còn trẻ, phòng khám còn non. Tôi có hai lựa chọn: giấu, hoặc nói thật. Tôi chọn nói thật — giải thích cặn kẽ, chụp phim, nhờ một đàn anh ở Sài Gòn cùng xử lý. Kết quả? Bệnh nhân ấy không những không trách, mà còn đưa cả vợ con đến, gắn bó với phòng khám của tôi đến tận hôm nay. Hơn mười năm.
Đó là lúc tôi hiểu: một bệnh nhân tin tưởng có giá trị hơn mười quảng cáo. Sự trung thực trong khoảnh khắc khó khăn nhất không phải là rủi ro — nó là thứ giữ được niềm tin lâu bền nhất. Vỹ gọi đó là “fan”. Tôi gọi đó là nha khoa tử tế. Tên khác nhau, lõi thì một.
Xây hệ thống, không bán thời gian — và đào tạo con người trước
Một điểm nữa ở Vỹ làm tôi tâm đắc: tư duy “xây tài sản tự chạy”. Thay vì ôm hết mọi việc vào mình, anh hệ thống hoá công việc và đào tạo đội nhóm, để mọi thứ vẫn vận hành tốt cả khi anh vắng mặt. Anh tâm niệm: đào tạo con người trước, mở rộng sau.
Tôi đi đúng con đường ấy, chỉ là trong một ngành khác. Tôi không chỉ muốn giỏi một mình. Tôi dành nhiều thời gian dẫn dắt các bác sỹ trẻ — dựng phòng khám theo concept, đào tạo một bạn từ con số 0 đến lúc vững chuyên môn, rồi để bạn ấy tự đứng được. Tôi tin một câu giản dị: không thể dẫn người khác đến nơi mà chính mình chưa từng đặt chân tới. Và nếu một ngày thế hệ sau đi xa hơn tôi — đó không phải điều khiến tôi lo, mà là điều khiến tôi tự hào.
Người ta hay nghĩ làm chủ là để rảnh hơn. Không. Làm chủ tử tế là để công việc tốt vẫn diễn ra ngay cả khi mình không có mặt — vì hệ thống đúng và con người được đào tạo đúng.
Vài bài học giản dị tôi mang về phòng khám của mình
Câu chuyện của một người làm mồi câu, một người làm bánh, hoá ra lại để cho một bác sỹ như tôi vài điều rất đáng nghĩ:
- Đam mê có thể thành sự nghiệp — nếu bạn làm nó một cách nghiêm túc. Không có nghề nào nhẹ nhàng; chỉ có người chịu làm thật đủ lâu.
- Tử tế và trung thực là nền móng bền nhất của một thương hiệu. Trong nghề y điều này còn đúng gấp đôi: với bệnh nhân, 1% thất bại là 100%. Không có chỗ cho vẽ bệnh, cho hứa hão.
- Hãy xây hệ thống và đào tạo con người, thay vì tự mình gồng gánh tất cả.
Tôi xin nói thẳng một điều thuộc về nghề của mình, vì sức khỏe răng miệng là chuyện không đùa được: mọi thông tin trong bài chỉ mang tính chia sẻ góc nhìn. Khi có vấn đề răng miệng cụ thể, bạn hãy đến khám trực tiếp để được bác sỹ đánh giá trên tình trạng thật của bạn — không có lời khuyên chung nào thay được một lần thăm khám.
Lời cuối
Nếu bạn tò mò về hành trình của Vỹ, hãy ghé website STRYKA Fishing — nơi anh kể những chuyến câu thật của mình, hoặc Fanpage tiệm bánh GATOBA. Biết đâu câu chuyện của một chàng trai Quảng Nam dám biến đam mê thành thương hiệu sẽ tiếp cho bạn chút động lực, như nó đã tiếp cho tôi.
Còn tôi, tôi vẫn ở đây — với chiếc ghế nha, với những bệnh nhân tôi mong sẽ thành “fan”, và với niềm tin rằng làm nghề tử tế thì rồi khách sẽ tới. Cảm ơn bạn đã đọc đến đây.
— BS Đặng Quốc Sỹ